ماهی گیری سیاسی از اثر فراجناحی حاتمی کیا؛

«لاتاری» و «به وقت شام» قربانی نگاه سیاست زده هیئت داوران/ بی تدبیری هم زمان «دولت» و «صداوسیما» فریاد حاتمی کیا را بلند کرد

چشم پوشی بر فیلم وزین و خوش ساخت لاتاری و فریادهای حاتمی کیا از حقیقتی سخن می گوید که مقصر آن را بیش از همه می توان وزارت ارشاد و صدا و سیما دانست؛ وزارت ارشاد با انتخاب تمام سلایق برای سیمرغ سعی کرد محافظه کارانه همه را راضی نگه دارد و صداوسیما هم نشان داد که سیاست و تغییر دولت ها بر سیاست کلان این سازمان تاثیرگذار است.

به گزارش«دیارباران»، چند شب پیش برنامه سینمایی «هفت» از عباس فاضلی و آنتونیا شرکا دعوت کرد تا به عنوان منتقد درباره فیلم سینمایی«به وقت شام» صحبت کنند. پیش از این برای هر فیلم سینمایی یک منتقد به برنامه دعوت می‌شد تا درباره فیلم‌ها صحبت‌ کند وقتی بحث منتقدان شروع می‌شود، اتفاقی جالب می‌افتد، هر دو منتقد مخالف سرسخت حاتمی‌کیا، فیلم های سینمایی او و تازه‌ترین ساخته او هستند.

این در حالی است که روال برنامه پیشین تلویزیون دعوت از دو منتقد که یکی موافق و دیگر مخالف فیلم‌ هستند، مرسوم بوده است. اما این پایان کار نبود، برنامه تلویزیونی «سینمادو» نیز با همین رویه از  نیما حسنی نسب و علی مصلح دعوت می‌کند؛ دعوتی که به گونه‌ای تکرار برنامه سینمایی «هفت» است؛ در این برنامه نیز هر دو منتقد علیه ابراهیم‌ حاتمی‌کیا هستند و تیغ خود را بی‌رحمانه بر پیکر «به وقت شام» وارد می‌کنند.

چندی پیش نیز رضا رشیدپور با اشاره‌ای غیر مستقیم به فیلم‌های سینمایی «تنگه ابوقریب» و «به وقت شام»، به ساخت فیلم‌ با بودجه برخی از سازمان‌ها و ارگانها اعتراض کرد. حاتمی‌کیا در پاسخ به همین صحبت‌ها گفت«من فیلم‌ساز وابسته هستم، من فیلمساز این نظام هستم».

یک روز بعد از نمایش فیلم سینمایی «به وقت شام» در کاخ سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر امیر قادری سردبیر «کافه سینما» در ویدیویی به نقد غیر منصافانه و تخریبگرانه و توهین آمیز فیلم حاتمی‌کیا پرداخت. او درباره فیلم سینمایی«به وقت شام» گفت«تازه‌ترین ساخته حاتمی‌کیا از جمله فیلم‌هایی که می‌توان با دیدن آن یک دل سیر خندید، این فیلم از جمله فیلم‌هایی است می‌توان با نیمی از  بودجه به کار رفته در فیلم «به وقت شام» ساخته شود». به همین دلیل بود که حاتمی‌کیا بیان کرد«چرا برخی فیلم به وقت شام را کمدی می‌نامند».

عصبانیت حاتمی کیا از توهین به مدافعان حرم با کمدی خواندن فیلم اوج گرفت در صورتی که او تمام تلاش و همت خود را برای یک اثر جاودانه به کار گرفته بود.

مهرداد خوشبخت تدوینگر فیلم سینمایی «به وقت شام» گفت: از آنجایی که عموما فیلم های حادثه ای پر هزینه هستند تهیه کنندگان چندان به سمت ساخت چنین آثاری نمی روند مگر اینکه بتواند روی برگشت سرمایه حساب باز کند یا سرمایه گذار دولتی در کار باشد ولی درباره «به وقت شام» باید بگویم هرچند سرمایه گذار دولتی داشتیم اما پول هنگفتی خرج نشد زیرا آقای حاتمی کیا بسیار اصرار داشت که خرج زیادی به بار نیاوریم.

وی درباره روند کار توضیح داد: در زمان پیش تولید هر روز به مدت هشت ساعت جلسه داشتیم و استوری برد می زدیم و بسیاری از صحنه ها در استوری برد طراحی می شد و بعدا استوری بردها را روی دیوار می زدیم و در جلسه گروهی با بچه های سرگروه ها درباره کارهایی که در نظر داشتیم انجام دهیم صحبت می کردیم برای مثال پیشنهادهایی درباره سناریو، تدوین و … می دادیم.

این تدوینگر سینما افزود: به یاد دارم یکی از صحنه های بزرگ را که به رفتن هلی کوپتر به شهر تدمر و تیر خوردن آن مربوط می شد به طور کامل از استوری برد حذف کردیم و آن را از برنامه فیلمبرداری کردیم و در واقع مونتاژ از همان پیش تولید شروع شده بود.

وی با اشاره به تعداد زیاد پلان های این اثر عنوان کرد: نسخه اولیه ای که ما از این فیلم تدوین کردیم چیزی نزدیک به ۲۵۰۰ پلان داشت البته باید بگویم که ما به نفع فیلم دست به کوتاه کردن آن زدیم نه اینکه مشکل زمانی داشته باشیم زیرا آقای حاتمی کیا می گفت برای من مهم نیست که چقدر این فیلم زمان داشته باشد بلکه مهم این است که قصه ما خوب تعریف شود.

خوشبخت با اشاره به اینکه حالا که فیلم را می بیند فکر می کند یکی از همان قسمت های حذفی می توانست در فیلم وجود داشته باشد، توضیح داد: در مجموع مقدار راش های فیلم خیلی زیاد بود و همین امر زمان زیادی را برای بررسی از من و گروهم گرفت البته این به معنی این نیست که کارگردان پلان های زیادی را بدون اینکه بداند چه باید بکند ضبط کرده بود بلکه به خوبی می دانست قرار است چه کاری انجام دهد.

به گفته وی، چهار دوربین به هواپیما بسته شده بود تا در چهار ساعتی که هواپیما در اختیار گروه بود تمام پلان های مورد نیاز شامل فرودها، باز شدن چرخ ها و … ضبط شود.

خوشبخت درباره اینکه گفته می شود رفتار داعشی ها در «به وقت شام» باورپذیر نیست، توضیح داد: داعشی ها پیش از این یک سری فیلم از کارهای خودشان تولید می کردند که ما می توانیم بپذیریم آنها نمایشی هستند ولی تحقیقاتی که درباره آنها شده و کتابی که یک دکتر آلمانی با عنوان «۱۰ روز با داعش» نوشته است جزییات زیادی درباره آنها می دهد. قطعا اگر آدم های توانایی در میان آنها نبود نمی توانستند دنیا را به این نحو تصرف و افراد زیادی را به خود جذب کنند اما باید بپذیریم که متاسفانه در یک فیلم نمی شود به همه موارد پرداخت.

البته باید گفت کاش حاتمی کیا با تمام حقی که داشت با لحنی آرام تر سخن می گفت تا عده ای را بر علیه خود نشوراند و گزک دست مخالفان سینمای خود ندهد.

متاسفانه از لحظه سخن گفتن ابراهیم حاتمی کیا برخی از اصلاح طلبان به شدت از او انتقاد کرده و رسانه های جبهه انقلاب نیز به شدت او را تحسین، این فضای احساسی کمکی به این فیلم نکرده و شاید باعث ریزش مخاطبان و اجحاف در حق مدافعان مظلوم حرم شود.

مقصر این فضا را باید وزارت ارشاد و صدا و سیما نیز دانست، وزارت ارشاد با انتخاب تمام سلایق برای سیمرغ سعی کرد محافظه کارانه همه را راضی نگه دارد ولی این اقدام اصلا به جا نبوده و اجحاف در حق تمام هنرمندان است.

این در حالی است که هومن سیدی به خاطر طرفداری پر و پا قرص از روحانی باید سه سیمرغ می گرفت؛ جمشید هاشم پور چرا برای بازی ۴۶ ثانیه ای جایزه دریافت کرد جایزه ای که بسیاری از هنرمندان را به بهت و حیرت فرو برد، اقدام دیگر انتخاب پرتوی و فیلم کامیون بود که خود پرتوی هم گفت انتظار سیمرغ نداشته است.

نکته دیگر چشم پوشی بر فیلم وزین و خوش ساخت لاتاری بود و  این شائبه را در ذهن ها ساخت که دولت و جریان فکری اش نمی خواهد فیلم های دفاع مقدسی اوج بگیرد و بر فیلم هایی که جامعه ایران را سیاه نشان می دهد اصرار دارد. متاسفانه این روال در چند سال دولت روحانی بسیار دیده شده است.

نقد آخر را از صداو سیما باید انجام داد، چرا این نهاد تا به این اندازه سیاست زده عمل می کند و یک زمان رضا رشید پور برای چندین سال هیچ برنامه ای ندارد و در یک سال چند برنامه بی ربط را به او می سپارند( برنامه حالا خورشید، جشنواره فجر، مصاحبه با رئیس جمهور)، چرا سیاست و تغییر دولت ها بر سیاست کلان این سازمان تاثیرگذار بوده و باعث افت کیفیت این نهاد مردمی می شود؟

باید از تمام استعدادها و جریان های فکری فارغ از دولت ها در تمام زمان ها در صداو سیما استفاده شده و از گزینش دولتی و سیاسی بسیار پرهیز شود.